https://bazikoosh.com/wp-content/uploads/2021/06/ombudsman1.jpg

معنی آنگوزمان چیست و چگونه وارد ادبیات سیاسی ایران شد؟ پرسشی که این روزها مرتباً از سوی مردم پرسیده می‌شود و کمتر، جواب دقیقی به آن می‌دهند. آنطور که از بررسی منابع برمی‌آید آنگوزمان با اسپل‌های متفاوت و در زبان‌های انگلیسی و اروپایی ( Unguzman / Angusman/ / Angwzman / Anguzman / Angoozman) هیچ معنی...

معنی آنگوزمان چیست و چگونه وارد ادبیات سیاسی ایران شد؟ پرسشی که این روزها مرتباً از سوی مردم پرسیده می‌شود و کمتر، جواب دقیقی به آن می‌دهند.

آنطور که از بررسی منابع برمی‌آید آنگوزمان با اسپل‌های متفاوت و در زبان‌های انگلیسی و اروپایی ( Unguzman / Angusman/ / Angwzman / Anguzman / Angoozman) هیچ معنی محصلی ندارد و اساساً در هیچ منبعی نیامده است، بلکه صرفاً تلفظ اشتباه کلمه آمبودزمان (ombudsman) است که نخستین بار پس از مناظرات انتخاباتی سال ۱۳۹۶ بر سر زبان‌ها افتاد. در یکی از این مناظرات سید ابراهیم رئیسی به این واژه اشاره می‌کند، هرچند اگر این سخنان به درستی و با دقت شنیده شود (چنانکه در فیلم زیر آمده است)، وی این کلمه را به صورت صحیحِ «آمبودزمان» تلفظ می‌کند، ولی برای گوش غیرمتخصص و ناآشنا با این کلمه و معنی آن، ممکن است انگوزمان شنیده شود:

 

 

 

از آن پس البته مخالفان ابراهیم رئیسی و عمدتاً اصلاح‌طلبان (احتمالاً اولین بار محمود فرجامی، طنزپرداز اصلاحطلب در جریان انتخابات ۱۳۹۶ و جدیدترین مورد سینا ولی الله در جریان انتخابات ۱۴۰۰) این کلمه را با تلفظ نادرستِ آنگوزمان به او نسبت داده‌اند، بدون اینکه محتوای سخن و خود کلمه اصلی برای مردم توضیح داده شود. به نظر می‌رسد دست‌کم این یک مورد، بی‌انصافی یا دست‌کم بی‌دقتی منتقدان در حق ایشان باشد. در ادامه با این مفهوم بیشتر آشنا خواهیم شد.

 

گفتنی است که اشاره رئیس دولت سیزدهم به نشست آمبودزمان کشورهای آسیایی در اردیبهشت ماه سال ۱۳۷۸ بود که به ریاست ایران و شخص ابراهیم رئیسی برگزار شد. خلاصه ای از این نشست را در فیلم زیر مشاهده می ‌کنید.

 

 

آمبودزمان چیست؟

اما آمبودزمان یا همان آنگوزمان یعنی چه ؟ معنی آمبودزمان در عرف سیاسی و اجتماعی چیست؟

آمبودزمان به فرد یا دفتری غیرجانبدار گفته می‌شود که وظیفه دارد به عنوان نماینده عموم مردم، موارد نقض حقوق بشر توسط دولت یا نهادها و شرکت‌های مختلف را بررسی و بازرسی کند. این وظیفه معمولاً توسط دولت یا پارلمان به آمبودزمان محول می‌شود و به وی استقلال عمل زیادی اعطا می‌شود.

آمبودزمن آنگوزمان رئیسی آمبودزمان

واژه آمبودزمان (ombusman) با تلفظ اصلی «اُمبودس‌مان» واژه‌ای سوئدی است که در اصل معنای «نماینده» می‌داده و عملکرد آمبودزمان نیز ریشه در سنت‌های اسکاندیناوی دارد. در زبان انگلیسی، این کلمه به صورت آمبودزمِن تلفظ می‌شود. در چین و کره نیز در طول تاریخ نهادی با عملکرد مشابه به چشم می‌خورد که بازرس مخفی سلطنتی نامیده می‌شد و نهادی با عملکردی نزدیک به عملکرد آمبودزمان نیز در کشورهای اسلامی تحت عنوان دیوان مظالم وجود داشت.

هدف از تشکیل دفاتر آمبودزمِن، حمایت از حقوق افراد در مقابل سوء جریانات اداری است؛ به عبارتی آمبودزمان یک نوع ضمانت اجرایی غیرقضایی برای نظارت بر حسن جریان قانون در کشور و دستگاه دولت و حمایت از حقوق و آزادی‌ها است.

ویژگی این نوع رسیدگی غیرقضایی، عدم تشریفات و افزایش سرعت عمل در به نتیجه رسیدن شکایات است. به همین دلیل، آمبودزمان مورد استقبال کشورهای مختلف دنیا قرار گرفته‌ است.

این نهاد شکایت‌ها را دریافت می‌کند و مورد تحقیق و بررسی قرار می‌دهد و سپس براساس قوانین و مقررات خود رهنمودهای لازم را به مقامات مسئول ارائه می‌دهد.

در برخی کشورها سازمان بازرسی کل کشور یا دیگر دفاتر چون وکیل شهروندی عملکردی مشابه با آمبودزمان را برعهده دارند. در ایران سازمان بازرسی کل کشور، به عنوان نهاد آمبودزمان ایران فعالیت می‌کند.

 

مؤسسه بین‌المللی دادآوری

مؤسسه بین‌المللی دادآوری (IOI) در سال ۱۹۷۸ در وین اتریش بنیاد شد. این مؤسسه تنها سازمان جهانی است که برای همکاری بیش از ۱۵۰ مؤسسه آمبودزمان فعال در دنیا تأسیس شده‌است. مؤسسه آمبودزمانی بین‌المللی دارای ۵ حوزهٔ منطقه‌ای در آفریقا، آسیا، استرالیا، اروپا، آمریکای لاتین و حوزه کارائیب و آمریکای شمالی می‌باشد. زبان‌های اصلی مؤسسه انگلیسی، فرانسوی و اسپانیایی است.

انجمن آمبودزمان آسیایی (AOA) در ۱۶ آوریل ۱۹۹۶ میلادی (۲۸ فروردین ۱۳۷۵) به عنوان یک انجمن غیرحکومتی، غیرسیاسی، مستقل و حرفه‌ای آمبودزمان در آسیا به وجود آمد.

 

 

اهمیت آن جلسه آمبودزمان چه بود و چرا ابراهیم رئیسی به آن اشاره می‌کند؟

آنگونه که در فیلم دیده می‌شود، سید ابراهیم رئیسی از سابقه تشکیل آمبودزمان برای پاسخ به تبحر خود در سیاست خارجی استفاده می‌کند، ولی به نظر می‌رسد پاسخی ضمنی است به منتقدانی که همواره سابقه وی در حوزه مسائل حقوق بشری را مورد نقد قرار می‌دهند. رئیسی با اشاره به اینکه خودش جزو مدعیان حقوق بشر بوده و حتی ریاست یکی از جلسات بین المللی رسیدگی به دعاوی حقوق بشری (تحت عنوان آمبودزمن یا همان آنگوزمان) را به عهده داشته است، اتهامات یادشده را از خودش دور می‌کند.

نهایتاً اینکه هرچند رئیسی کلمه آمبودزمان را به درستی تلفظ می‌کند، اما موارد دیگری از اشتباهات لپی (مثل پروپکانی و بعدها لوکوموتیر) که به ایشان نسبت داده شده، سبب شده تا به این کلمه نیز با بدبینی نگاه شود و اشتباهاً آن را نیز یک خطای لفظی تلقی کنند. حساسیت‌ها روی کلام رئیس دولت سیزدهم چنان افزایش یافته است که اکنون تعبیری همچون «حلقوم رهبری» نیز توسط منتقدان شکار می‌شود و دستاویزی برای نقد و تمسخر قرار می‌گیرد.

 

در همین زمینه بخوانید:
لوکوموتیر یا لوکوموتیو، اصل ماجرا چه بود؟
حلقوم به چه معناست؟ آیا تعبیر حلقوم رهبری اشتباه بود؟

6 نظر

  • پروپکانگر

    ۱۰/۰۴/۱۴۰۰ در ساعت ۰۹:۳۶

    عجب! حالا دیگه شد گوش غیرمتخصص 🙂

    پاسخ

  • Arash

    ۱۰/۰۴/۱۴۰۰ در ساعت ۱۱:۲۰

    باشه گوش ما غیر متخصص برای پرپکانی به جای پروپاگاندا توجیهتون چی هست؟ اصلا اینها کلمات سختی است. بفرمائید نظرتان درباره لوکوموتیر چی هست؟ اون رو هم هشتاد میلیون گوش غیر متخصص شنیده؟؟

    پاسخ

    • بازیکوش

      ۱۰/۰۴/۱۴۰۰ در ساعت ۱۳:۱۰

      سلام دوست عزیز.
      قصد این مقاله، توجیه نیست. بررسی بدون پیش‌داوری و ذهنیته. قطعاً لوکوموتیر اشتباهه و پروپکانی هم چنانکه در مقاله جداگانه گفتیم، معنای خاصی نداره و احتمال ۹۹ درصد، اشتباه لفظی بوده (به اصل مقاله مراجعه کنید: https://bazikoosh.com/propakani ).
      ولی درباره آمبودزمان ظاهر امر نشون میده که کمی بی دقتی یا بی انصافی از طرف منتقدان وجود داشته. معمولاً وقتی شخصی در یکی دو مورد اشتباه می کنه، ذهن ها برای گرفتن ایرادهای متعدد، حساس میشه و امکان خروج از جاده انصاف وجود داره.
      ضمن اینکه کل این مباحث هیچ‌کدام به معنا یا منظور دفاع از عملکرد و منش فرد خاصی نیست و انتقادات مربوط به عملکرد، در جای خودشون متین و قابل بررسی هستند.
      با آرزوی شادترین لحظه ها.

      پاسخ

  • محمدرضا فراهانی

    ۱۰/۰۴/۱۴۰۰ در ساعت ۱۶:۲۵

    حق با شماست منم فکر میکردم میگه آنگوزمان ولی دقت بشه همون آمبودزمان تلفظ میکنه. حالا خود آمبودزمان هم انگار تلفظ درستی نیست تلفظ انگلیسی رو چک کردم آمبودزمِن اومده.

    پاسخ

  • ناشناس

    ۲۲/۰۴/۱۴۰۰ در ساعت ۰۰:۱۳

    مادربزرگ من که سبزواری هستند از کلمه پروپاکان استفاده می کنن، به معنی تبلیغات الکی، مثلاً فردی دختر دم بخت داره و برای دخترش خیلی تبلیغ میکنه و از هنرهای اون تعریف میکنه، در این مورد میگن فلانی خیلی برای دخترش پروپاکان میده

    پاسخ

    • قزمیت

      ۲۲/۰۴/۱۴۰۰ در ساعت ۱۳:۳۸

      آره اتفاقا ننجون من هم توی دوقوزآباد به لوکوموتیو میگه لوکوموتیر. میگه قدیما قطار که میومد سمت دهات، اهالی ده نمی دونستن این چیه، ازش می ترسیدن. رو همین حساب مردای دهات با تفنگ هاشون میرفتن لب خط آهن، قطار رو می گرفتن به تیر. برای همین هم ما دیگه به لوکوموتیو میگفتیم لوکوموتیر

      پاسخ

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. قسمت های مورد نیاز علامت گذاری شده است *

بیست + هشت =